ตั้งแต่ต้นปี 2567 ธนาคารกลางประเทศหลักเริ่มสื่อสารถึงความเป็นไปได้ที่จะลดดอกเบี้ยนโยบายในปีนี้ คำว่า &ldquo;Neutral rate&rdquo; หรือระดับอัตราดอกเบี้ยที่มีบทบาทเป็นกลางต่อเศรษฐกิจ (Nominal neutral rate of interest) กลับมาเป็นที่สนใจอีกครั้ง เพื่อใช้เป็นหลักยึดว่า ถ้าเงินเฟ้อเริ่มมีแนวโน้มกลับเข้าเป้าหมายได้แล้ว ทิศทางการปรับลดดอกเบี้ยนโยบายของประเทศต่างๆ จะกลับไปอยู่ที่ระดับไหน ช้าเร็วอย่างไรNeutral rate คือ ระดับอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่เอื้อให้เศรษฐกิจเติบโตยั่งยืน ณ ระดับการจ้างงานเต็มศักยภาพและอัตราเงินเฟ้ออยู่ที่เป้าหมาย หากหักด้วยเงินเฟ้อเป้าหมายของแต่ละประเทศจะอยู่ในรูปของอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง (Real neutral rate) ด้วยเหตุนี้ Neutral rate จึงมักถูกใช้เป็นตัวช่วยบอกจุดหมายปลายทางของการดำเนินนโยบายการเงินในการกำหนดอัตราดอกเบี้ยนโยบายแต่ละรอบวัฏจักรดอกเบี้ยตัวอย่างเช่นรอบวัฏจักรเศรษฐกิจจากวิกฤติโควิด ธนาคารกลางประเทศหลักปรับขึ้นดอกเบี้ยไปอยู่ในระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในปี 2566 สูงเกินกว่า Neutral rate ไปมาก เพื่อคุมเงินเฟ้อสูงจากทั้งปัจจัยอุปทาน เช่น ห่วงโซ่อุปทานโลกหยุดชะงักและราคาน้ำมันสูงหลังสงครามยูเครน และปัจจัยอุปสงค์ เช่น เศรษฐกิจฟื้นตัวหลังคนอั้นใช้จ่ายและมาตรการกระตุ้นภาครัฐ พร้อมสื่อสารว่าต้องการให้นโยบายการเงิน Restrictive มากพอที่จะคุมเงินเฟ้อให้กลับเข้ากรอบได้ภายในไม่กี่ปีข้างหน้าเป็นที่รู้กันในทางเศรษฐศาสตร์ว่า Neutral rate ไม่สามารถจัดเก็บได้เหมือนข้อมูลปกติ เพราะอธิบายได้จากปัจจัยเชิงโครงสร้างทางเศรษฐกิจในระยะยาวจึงวัดได้ยาก ต้องใช้แบบจำลองและวิธีการทางสถิติช่วย ค่าที่ได้จึงมีความไม่แน่นอนสูง ธนาคารกลางส่วนใหญ่ประเมิน Neutral rate จากหลายแบบจำลองและเผยแพร่สู่สาธารณะ เช่น ธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) ธนาคารกลางยุโรป (ECB) ธนาคารกลางแคนาดา (BOC)ผลประเมิน Neutral rate ของหลายธนาคารกลางหลักในช่วงหลังโควิด สะท้อนพัฒนาการสำคัญ 3 ประเด็น คือ<h2>1. เทรนด์ Neutral rate ของโลกลดลงต่อเนื่องมาตั้งแต่ก่อนโควิด</h2>Neutral rate โลกปรับลดลงมานานหลายสิบปี สาเหตุมาจากปัจจัยเชิงโครงสร้างระยะยาวในโลกที่เปลี่ยนไปตั้งแต่สมัยปี 1980 โลกเผชิญปัญหาเงินออมล้น (Global saving glut) กดดันให้เทรนด์ดอกเบี้ยโลกในระยะยาวปรับลดลง สาเหตุมาจาก 1) โครงสร้างประชากรสูงวัยและอายุยืนนานมากขึ้น ทำให้เงินออมวัยเกษียณมากขึ้น 2) เม็ดเงินออมจากประเทศจีนและประเทศกำลังพัฒนาไหลเข้าตลาดการเงินโลกมากขึ้นตามกระแสโลกาภิวัตน์ ต้องการลงทุนในสินทรัพย์ปลอดภัยของโลกมากขึ้น และ 3) ความเหลื่อมล้ำของรายได้และความมั่งคั่งแย่ลง ประเทศรวยหรือคนรวยยิ่งมีเงินออมมาก และ 4) ความต้องการลงทุนในโลกต่ำ เป็นผลจากผลิตภาพลดลง รวมถึงการที่ธุรกิจหันไปสร้างกำไรจากลงทุนทางการเงินมากขึ้นแทนการลงทุนทางกายภาพ<h2>2. Neutral rate โลกเริ่มขยับสูงขึ้นในช่วงหลังโควิด</h2>วิกฤติโควิดเป็นจุดเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจโลก หลายปัจจัยเชิงโครงสร้างระยะยาวในโลกเริ่มกลับทิศ ช่วยให้ปัญหา Global saving glut มีแนวโน้มบรรเทาลง และทำให้ Neutral rate ของโลกมีแนวโน้มปรับสูงขึ้น สาเหตุมาจาก<ol><li>โครงสร้างประชากรสูงวัยและคนอายุยืนขึ้น แต่กลับมีพฤติกรรมใช้จ่ายเงินออมเร็วขึ้น</li><li>โลกาภิวัตน์ลดลง เกิดการแบ่งขั้วทางการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ ทำให้กระแสเงินไหลเวียนในตลาดการเงินโลกระหว่างประเทศเศรษฐกิจหลักและประเทศกำลังพัฒนาเปลี่ยนไป</li><li>ความเหลื่อมล้ำระหว่างประเทศมีแนวโน้มลดลงจากเดิม หลังโลกแบ่งขั้วและกระจายผลประโยชน์กันใหม่</li><li>ความต้องการลงทุนในโลกสูงขึ้น จากปัญหาภูมิรัฐศาสตร์และความเสี่ยงสภาพอากาศ ทำให้ธุรกิจย้ายฐานการผลิตและการลงทุนใหม่เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในห่วงโซ่อุปทานการผลิต และเร่งลงทุนเปลี่ยนผ่านสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net zero emission) ตามเกณฑ์สิ่งแวดล้อมโลกที่เข้มงวดขึ้น รวมถึงนโยบายภาครัฐสนับสนุนการลงทุน เช่น Inflation Reduction Act ของสหรัฐฯ นอกจากนี้ ความต้องการลงทุนด้านเทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ทั่วโลกสูงขึ้นเช่นกัน ส่งผลให้ผลิตภาพมีแนวโน้มสูงขึ้น</li><li>ปัจจัยการกู้ยืมภาครัฐ จากรายจ่ายสังคมสูงวัยและรายจ่ายการทหารท่ามกลางปัญหาภูมิรัฐศาสตร์</li></ol>ในช่วงต้นปีนี้ ECB เผยแพร่ผลประเมิน Neutral rate เพิ่มขึ้น +0.3pp เทียบกับช่วงกลางปี 2562 ก่อนโควิด ซึ่งเป็นค่ากลางที่ได้จากการประเมินด้วยหลายวิธี โดยวิธีสำรวจการคาดการณ์ผู้เล่นในตลาดการเงินและการใช้แบบจำลองประเมินขึ้นให้ค่านี้สูงขึ้นตั้งแต่ปี 2564สำหรับ Fed ประเมินค่า Fed Fund Rate ในระยะยาวสูงขึ้น +0.1pp (อยู่ที่ 2.6% เทียบกับ 2.5% ณ ธ.ค. 2566) โดยเผยแพร่ไว้ใน Summary of Economic Projections หลังการประชุม FOMC รอบ มี.ค. 2567 สำหรับธนาคารกลางแคนาดา ประเมิน Neutral rate เพิ่มขึ้น +0.25pp ในปี 2565 (อยู่ที่ 2.5% เทียบกับ 2.25% ณ ปี 2564) และคงไว้ในปี 2566 โดยสื่อสารว่ามีแนวโน้มจะปรับขึ้นในปีนี้ มองเหตุผลจากปัจจัยเชิงโครงสร้างระยะยาวที่ทำให้สมดุลการออมและการลงทุนของโลกเปลี่ยน จะมาเปลี่ยนแนวโน้ม Neutral rate ของโลก และจะกระทบประเทศเศรษฐกิจเปิดเช่นแคนาดาด้วย<h2>3. เทรนด์ Neutral rate ลดลงของบางประเทศอาจไม่เปลี่ยน ขึ้นกับว่ามีจุดเปลี่ยนหลังโควิดหรือไม่</h2>เทรนด์ Neutral rate ที่ลดลงอาจไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกประเทศ ต้องดูจากปัจจัยเชิงโครงสร้างระยะยาวของประเทศนั้นๆ ว่าเริ่มกลับทิศเหมือนภาพของโลกหรือไม่ หากประเทศนั้นๆ ยังเผชิญปัญหาเงินออมล้น สาเหตุจากประชากรสูงวัยอายุยืนมากขึ้น ความเหลื่อมล้ำด้านรายได้และความมั่งคั่งในประเทศรุนแรงขึ้น ความต้องการลงทุนของภาครัฐและภาคธุรกิจต่ำ และผลิตภาพคนในประเทศต่ำ ล้วนเป็นเหตุปัจจัยกดดันให้ศักยภาพการเติบโตของประเทศต่ำ ทำให้ Neutral rate จะยังคงลดลงตามเทรนด์เดิม ซึ่งประเทศไทยอาจเข้าข่ายกรณีนี้Neutral rate ก็เป็นสิ่งที่สังคมไทยสนใจติดตามเช่นกัน หลังคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) มีมติไม่เป็นเอกฉันท์ 5 ต่อ 2 ในการประชุมครั้งแรกของปีนี้ให้คงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 2.5% โดย 2 เสียงที่เสนอให้ปรับลดดอกเบี้ยมองว่า ระดับ Neutral rate อาจต่ำกว่าที่เคยประเมินไว้ ตามศักยภาพการขยายตัวทางเศรษฐกิจที่ต่ำลงจากปัญหาเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจไทยที่รุนแรงและชัดเจนขึ้นในระยะหลัง จึงมีความเป็นไปได้ว่าอัตราดอกเบี้ยนโยบายจะมีแนวโน้มลดลงจาก 2.5% ซึ่งเป็น Neutral rate เดิมของวัฏจักรดอกเบี้ยรอบนี้ตามที่ กนง. เคยสื่อสารไว้ตั้งแต่ปลายปี 2566นัยต่อภาคธุรกิจ ครัวเรือน และภาครัฐจากพัฒนาการของ Neutral rate ที่เกิดขึ้น ไม่ว่า Neutral rate ของโลกหรือของไทยจะประเมินออกมาเป็นค่าใดแน่ชัด Neutral rate เป็นได้แค่ตัวช่วยและต้องใช้งานบนข้อจำกัดในโลกที่ไม่แน่นอนมากขึ้นสิ่งสำคัญคือการตระหนักรู้อย่างเท่าทันว่า เทรนด์อัตราดอกเบี้ยในโลกอาจไม่กลับไปอยู่ในระดับต่ำเหมือนช่วงก่อนโควิดอีกแล้ว ปัจจัยเชิงโครงสร้างระยะยาวของโลกที่เริ่มเปลี่ยนไปในทิศทางที่ทำให้โลกกลับมามีศักยภาพสูงขึ้น เราจึงต้องเตรียมตัวพร้อมรับกับความไม่ปกติใหม่ของทิศทางอัตราดอกเบี้ยและต้นทุนเงินกู้ในโลกไว้ให้ดีติดตามข่าวสารอัปเดต เศรษฐกิจ เศรษฐกิจโลก เศรษฐกิจในประเทศ บทวิเคราะห์เศรษฐกิจ ล่าสุด ได้ที่นี่ข่าวเศรษฐกิจ :&nbsp;<a href="https://www.thairath.co.th/money/economics" target="_blank">https://www.thairath.co.th/money/economics</a>เศรษฐกิจในประเทศ :&nbsp;<a href="https://www.thairath.co.th/money/economics/thailand_econ" target="_blank">https://www.thairath.co.th/money/economics/thailand_econ</a>เศรษฐกิจโลก :&nbsp;<a href="https://www.thairath.co.th/money/economics/world_econ" target="_blank">https://www.thairath.co.th/money/economics/world_econ</a>ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้ -&nbsp;<a href="https://www.facebook.com/ThairathMoney" target="_blank">https://www.facebook.com/ThairathMoney</a>

อยากมีลูกแต่กลัวเงินไม่พอ! พ่อแม่มือใหม่ต้องเตรียมตัวยังไง? | Thairath Money Night Stand EP.11

#Investment #ThairathMoney #การเงินดีชีวิตดี #ThairathMoneyNightStand #การลงทุน #ออมเงิน #ลงทุนเพื่อลูก #พ่อแม่มือใหม่ #วันแม่ #การเงินสำหรับเด็ก #วางแผนการเงินให้ลูก #สอนลูกเรื่องเงิน

Night Stand

อยากมีลูกแต่กลัวเงินไม่พอ! พ่อแม่มือใหม่ต้องเตรียมตัวยังไง? | Thairath Money Night Stand EP.11

ประกาศฉบับ 1 เตือน "พายุฤดูร้อน" เช็กจังหวัดไหนบ้าง เตรียมรับมือ "ฝนตกหนัก"

กอ.รมน. ยืนยันไม่มี ฮ. ช่วยน้ำท่วมหาดใหญ่ ตกบริเวณ รพ.ศิครินทร์

ป.ป.ช. มีมติชี้มูลความผิด “คณิต ชินวงศ์” ร่ำรวยผิดปกติ แสดงที่มาเงิน 14 ล้านไม่ได้ ส่งสำนวนถึง อสส. ยื่นคำร้องต่อศาล สั่งให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดิน แจ้งผู้บังคับบัญชาลงโทษไล่ออกใน 60 วัน

Experts pool

Columnist

ดร.ฐิติมา ชูเชิด

ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยเศรษฐกิจและตลาดเงิน ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ (SCB EIC)

Tag

Global Neutral Rate หลังโควิดขยับอย่างไร?

Video

อยากมีลูกแต่กลัวเงินไม่พอ! พ่อแม่มือใหม่ต้องเตรียมตัวยังไง? | Thairath Money Night Stand EP.11

“Summary“

Latest

ทำไง ถึงจะรวย

Author

ดร.ฐิติมา ชูเชิด
ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยเศรษฐกิจและตลาดเงิน ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ (SCB EIC)