ดูโขนพระราชทานสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง...ตอน สัตยาพาลีมาแล้ว จนวันนี้ผมยังตัดใจไม่ขาด นอกจากสนุก สะใจ กับบทบู๊ ระหว่าง ควายกับควาย (ทรพี-ทรพา) ควายกับลิง ทรพีกับพาลี จนถึงลงโรมรันพันตูกันแบบสนั่นฟ้าสะเทือนดินระหว่างลิงกับลิง (พาลีกับสุครีพ) จนจบที่คนกับลิง (พระรามยิงพาลี) แตกต่างจากโขนทุกตอนที่ดูๆมากลับมาถึงบ้านนึกถึงฉากซึ้งพาลีสอนน้อง ผมสะดุดหยุดคิดงานนี้ พระเอกตลอดกาล หนุมานชาญสมร...ของเพื่อนพ้องพี่น้อง ได้บท “น้อย” ไปหน่อยโขนทุกตอน จะว่าไปไม่มียักษ์ลิงหรือตัวพระ ตัวนาง กระทั่งโขนตลก คนไหนได้บทน้อย...ทุกคนต้องร้องรำทำเต้น หนักๆเบาๆไปตามหน้าที่ เพียงแต่คนดูที่ไม่เก๋ากับรามเกียรติ์จริงๆ จึงไม่รู้ว่าคนไหนเป็นคนไหนผมดูจากหนังสือ...ที่ซื้อมา คนแสดงหนุมาน...ตอนนี้มีสี่คน แล้วนึกว่า ตอนสัตยาพาลี ที่โขนลิงพาลีสุครีพ รับบทนำเป็นตัวเอก หนุมาน ที่เคยเป็นตัวชูโรง...ยังมีช่องให้คิดว่าชูโรงอยู่ตรงไหน?หึๆ...ตอนนึกขึ้นได้ บทยากหรือบทหนักหนุมาน...ก็ตอนรับงาน... ทำลายพิธีหุงน้ำทิพย์ของเจ้าแม่มณโฑขนบดูโขน...ตรงข้ามขนบดูหนัง...คนดูหนังเค้าห้ามขาดไม่ให้เล่าก่อน ถือว่าเสียราคา...แต่ขนบดูโขน ถ้าอ่านถ้ารู้เรื่องตื้นลึกหนาบางเอาไว้... จะเพิ่มรสชาติการดูเพิ่มขึ้นรามเกียรติ์ตั้งแต่เริ่มรบกี่ครั้งๆ ฝ่ายยักษ์แพ้ ทศกัณฐ์ เสียญาติโกโหติกานับไม่ถ้วน เจ้าแม่มณโฑสงสารพระสวามีก็เลยบอก ได้วิชาสญชีพ หุงน้ำทิพย์รดคนตายให้ฟื้น...จากพระแม่อุมาเมื่ออาสาขอเวลาทำพิธีแล้ว ก็กระซิบกติกากับพระสวามี...พิธีจะศักดิ์สิทธิ์ ตัวนางต้องถือพรหมจรรย์ จึงห้ามเด็ดขาดไม่ให้ทศกัณฐ์ ไปชวนจ้ำจี้มะเขือเปราะ...เหมือนที่เคยเล่นประจำทุกค่ำคืนรามเกียรติ์ตอนนี้ ก็จึงถึงตอนฝ่ายพระรามรบหนักมือ เพราะฆ่าไปเท่าไหร่ๆ ยักษ์ที่ตายได้น้ำทิพย์พรม...ก็ฟื้นมารบใหม่ จนเมื่อพิเภกทูลพระราม ต้องใช้หนุมานไปทำลายพิธีหุงน้ำทิพย์ งานนี้เป็นงานยากของหนุมาน...ตอนหนุมานแปลงกายเป็นทศกัณฐ์ โขนท่านมีเทคนิคปล่อยควันกลบ หนุมานหายวับไป กลายเป็นทศกัณฐ์ เดินออกมาร่ายรำทำท่ากรุ้มกริ่ม เรื่องตอนนี้ ถ้าเป็นหนังฝรั่ง...เขาก็ต้องทำฉากเลิพซีน...แต่เป็นโขนไทย...เขาตัดออก สลับฉากง่ายๆมีเสียงรายงาน ทำลายพิธีหุงน้ำทิพย์เจ้าแม่มณโฑเรียบร้อยแต่ถ้าใครได้อ่านรามเกียรติ์ของจริง...ซึ่งมีมากกว่าสิบเล่มสมุดไทย...ก็จะรู้ว่า มีบรรยายฉาก บทอัศจรรย์ ระหว่างทศกัณฐ์ (หนุมานปลอม) กับนางมณโฑ เด็กๆอาจสงสัย อะไรบทอัศจรรย์ตอนนี้ผมยังค้นหนังสืออ่านไม่เจอ...จึงขอยกตัวอย่างจากกาพย์พระไชยสุริยา (สุนทรภู่แต่งเป็นบทเรียน ถึงตัวสะกด...“แม่กด” จำมาตั้งแต่เรียนชั้น ป.เตรียม (พ.ศ.2496) รุ่งริ่งเต็มทีขึ้นกดบทอัศจรรย์ ครื้นครั่นชั้นเขาหลวง...แล้วก็บรรยายไปถึงฝนตกหนักท่วม เขาพระสุเมรุถล่ม...หรืออะไรไปทำนองให้เข้าใจว่าสององค์เสพสมอารมณ์หมายแฟนพันธุ์แท้รามเกียรติ์รู้ หนุมานฉบับไทยหนุมานทำงานไปมีเมียไปหกคน...หนึ่งในหกนับเจ๊มณโฑเข้าไปด้วย นั่นปะไร? กลอนเขียนถึงหนุมาน...จึงขึ้นต้น...บัดนั้น หนุมานชาญสมร...ใครอยากแปลว่า หนุมานเป็นยอดนักรบ เก่งกาจไร้เทียมทาน ก็คิดไปผมคิดเอง “ชาญสมร” ก็บอกชัดแจ๋วแล้ว เชี่ยวชาญเรื่องผู้หญิงพอนึกถึงบทหนัก งานยากงานนี้ ผมก็ขอโมเมให้หนุมาน พระเอกของพี่ๆน้องๆเป็นพระเอกตลอดกาลต่อแต่ถ้าจะเปรียบทหารเอกในมหากาพย์การเมือง ก็นึกถึงคุณธรรมนัสนั่นไง!หนุมานการเมืองคนนี้ ย้ายไปพรรคไหน พรรคนั้นก็เป็นรัฐบาล นี่ถ้าพรรคประชาชน...กดดันจนนายกฯอนุทินปลดธรรมนัส...งานนี้เข้าอีหรอบเดิม รัฐบาลอนุทินก็ล้มน่ะซี!กิเลน ประลอเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
