หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติในวันมาฆบูชาคือ “โอวาทปาติโมกข์” ซึ่งเป็นหลักคำสอนสำคัญอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา เพื่อนำไปสู่ความหลุดพ้น ประกอบด้วย “การไม่ทำบาปทั้งปวง” คือการลดละเลิกการทำบาปทั้งปวง, “การทำกุศลให้ถึงพร้อม” คือการทำความดีทุกอย่างตามกุศลกรรม บถ 10 ทั้งความดีทางกาย-ความดีทางวาจา-ความดีทางใจ และ “การทำจิตใจให้ผ่องใส” คือทำจิตให้บริสุทธิ์ หลุดจากนิวรณ์ที่คอยขัดขวางจิตใจไม่ให้เข้าถึงความสงบ